जीवन केवल सास फेर्नु मात्र होइन, यो त अभावको अँध्यारो सुरुङबाट छिरेर उज्यालोको साम्राज्य खडा गर्ने एउटा अनवरत सङ्घर्ष हो।
धादिङको चैनपुरस्थित बान्द्रे खोलाको बगरबाट सुरु भएको काशी दनैको यात्रा आज बेल्जियमको आधुनिक सहरमा ‘सुशी किङ्ग’ को रूपमा फक्रिएको छ।
यो यात्राले विश्वसाहित्यका शिखर पुरुष मेक्सिम गोर्कीको एउटा कालजयी भनाइलाई चरितार्थ गर्छ— “जब काम उत्साहजनक हुन्छ, जीवन रमाइलो हुन्छ; जब काम कर्तव्य मात्र हुन्छ, जीवन दासत्व बन्छ।”
काशीले आफ्नो बाल्यकालको अभाव र परदेशको कठिन श्रमलाई कहिल्यै ‘दासत्व’ मानेनन्, बरु त्यसलाई एउटा ‘अवसर’ मा बदले।
काशीको बाल्यकाल गोर्कीको ‘माई चाइल्डहुड’ मा चित्रण गरिएको यथार्थ जस्तै छ।
पसलको काउन्टर, मिलको आवाज र बान्द्रे खोलाको कञ्चन पानीमा पौडिँदै गर्दा उनले जुन सपना बुने, ती सपनाहरू बालुवाका महल मात्र थिएनन्।
लियो टोल्सटोयले भनेका छन्— “महानता त्यहाँ हुन्छ जहाँ सादगी, भलाइ र सत्य हुन्छ।” काशीको व्यक्तित्वमा त्यही सादगी र सत्य झल्कन्छ।
उनले भुइँकटहरको बगैँचा गोडमेल गर्दा बगाएको पसिना होस् वा बेल्जियममा ‘ट्रेन्ड अवार्ड’ चुम्दाको गौरव, उनले आफ्नो ‘जरा’ र माटोलाई कहिल्यै बिर्सिएनन्।
रीता लोहनी दिदीको त्यो साहस र त्यागलाई कहिल्यै बिर्सदैनन् र भन्दछन्,— “दिदीको निःस्वार्थ प्राण रक्षाले नै मलाई प्रकृतिको क्रूरताबाट जोगायो र मेरो आत्मामा कहिल्यै ननिभ्ने प्रकाश जगायो।”
काशीका लागि रीता दिदी केवल एक पात्र होइनन्, उनी त मृत्युको बगरमा जीवनको बीउ रोप्ने ‘साक्षात् विधिको विधान’ हुन्।
उनको जीवनको एउटा मोड ‘जातक कथा’ को त्यो श्रेष्ठी युवकसँग मिल्छ, जसले मरेको मुसोबाट व्यापार सुरु गरेर साम्राज्य खडा गर्यो।
सन् २००४ मा नेदरल्याण्ड्स छिर्दा र सन् २००७ मा ‘अवैध’ कार्डको भुमरीमा फस्दा, उनले भोगेको सास्ती कुनै महाकाव्यको नायकको भन्दा कम छैन।
तर, महात्मा गान्धीले भनेझैँ— “शक्ति शारीरिक क्षमताबाट आउँदैन, यो त अदम्य इच्छाशक्तिबाट आउँछ।”
शिव निउरे जस्ता अनेकन मित्रको साथ र आफ्नै दृढ अठोटले उनलाई बेल्जियमको सफल व्यवसायी मात्र बनाएन, एउटा ‘दानवीर’ को पहिचान पनि दिलायो।
आज उनी नेपालको जलविद्युत, स्वास्थ्य र निर्माण क्षेत्रमा लगानी गरेर राष्ट्र निर्माणमा जुटेका छन्।
तर, उनको मन भने धादिङबेसीको मरणघाट र किरियापुत्री भवन निर्माण जस्ता परोपकारी कार्यमा बढी रमाउँछ।
अल्बर्ट आइन्स्टाइनले भनेका थिए— “मानिसको मूल्य उसले के प्राप्त गर्छ भन्नेमा होइन, उसले के दिन्छ भन्नेमा खोजिनुपर्छ।”
काशी दनैले समाजलाई जे दिएका छन्, त्यसले उनलाई ‘कलियुगको कर्ण’ को रूपमा स्थापित गरेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) र अन्य सामाजिक संस्थाहरूमा उनको योगदानले प्रमाणित गर्छ कि उनी केवल ‘सफल’ मात्र होइनन्, ‘सार्थक’ मानिस पनि हुन्।
निष्कर्षमा, काशी दनैको जीवन ‘चेतनाले जोड्ने एउटा कनेक्टिभिटी’ हो। परिस्थिति अगाडि घुँडा नटेकी परिस्थितिलाई नै आफ्नो काबुमा ल्याउने उनको कलाले नयाँ पुस्तालाई एउटै सन्देश दिन्छ— “सपना ती होइनन् जुन निद्रामा देखिन्छ, सपना त ती हुन् जसले निदाउन दिँदैनन्।”
धादिङको बगरमा ढुङ्गाका महल बनाउने ती ससाना हातहरूले आज युरोपमा सफलताको सुनौलो इतिहास कोरेका छन्, जुन आफैँमा एउटा जीवन्त ‘आधुनिक जातक कथा’ हो।
