काठमाण्डौ । त्रिपुरेश्वरमा आत्मदाह प्रयासपछि उपचारका क्रममा ज्यान गुमाएका गणेश नेपालीको घटनाले सरकार, काठमाडौं महानगरपालिका र सुरक्षा निकायको भूमिकामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
घटनापछि मृतकका परिवारसँग सरकारको वार्ता जारी रहे पनि अझै सहमति जुट्न नसक्दा शव पोस्टमार्टम हुन सकेको छैन।
शनिबार साँझदेखि सुरु भएको वार्ता आइतबार बिहानसम्म पनि जारी रहेको जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंले जनाएको छ।
परिवारका माग, राहत, क्षतिपूर्ति तथा घटनाको निष्पक्ष छानबिनलगायत विषयमा छलफल भइरहेकाले सहमति प्रयास निरन्तर रहेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी ईश्वरराज पौडेलले जानकारी दिएका छन्।
पोस्टमार्टम रोकिँदा कानूनी प्रक्रिया पनि प्रभावित
गणेश नेपालीको शव हाल त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालको शव संरक्षण कक्षमा राखिएको छ। परिवार र सरकारबीच सहमति हुन नसकेकाले पोस्टमार्टम प्रक्रिया अघि बढ्न सकेको छैन।
प्रशासनका अनुसार सहमति भएपछि मात्रै कानूनी प्रक्रिया पूरा गरी शव परिवारलाई जिम्मा लगाइनेछ।
महानगरको राहत घोषणा
घटनापछि काठमाडौं महानगरपालिकाले मृतकका परिवारलाई रोजगारी उपलब्ध गराउने तथा उनका सन्तानलाई निःशुल्क शिक्षाको व्यवस्था गर्ने घोषणा गरेको छ।
महानगरका प्रवक्ता नवीन मानन्धरका अनुसार उक्त निर्णय कार्यपालिका बैठकबाट औपचारिक रूपमा अनुमोदन गरिनेछ।
महानगरले पीडित परिवारलाई आवश्यक सामाजिक तथा आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
घटनाको केन्द्रमा पार्किङ विवाद
प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार असार २५ गते त्रिपुरेश्वरस्थित राहदानी विभाग अगाडि मोटरसाइकल पार्किङको विषयलाई लिएर काठमाडौं महानगर प्रहरीसँग विवाद भएपछि गणेश नेपालीले आफ्नै शरीरमा पेट्रोल खन्याएर आगो लगाएका थिए।
गम्भीर घाइते भएका उनको उपचारका क्रममा भोलिपल्ट मृत्यु भएको थियो।
अनुसन्धानका क्रममा महानगर प्रहरी मिना नगरकोटी, मिना तामाङ तथा अर्का एक कर्मचारीसँग सोधपुछ गरिएको छ।
घटनाअघि गणेश नेपालीको मोटरसाइकलमा ह्वील लकु लगाइएको र त्यसक्रममा विवाद भएको तथ्य अनुसन्धानमा खुलेको छ।
डीआईजी नेतृत्वमा छानबिन
घटनाको वास्तविक कारण र जिम्मेवारी निर्धारण गर्न नेपाल प्रहरीले प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डीआईजी) गोविन्द थपलियाको नेतृत्वमा छानबिन समिति गठन गरेको छ।
समितिले घटनास्थलको अवस्था, संलग्न कर्मचारीको भूमिका, प्रत्यक्षदर्शीको बयान तथा उपलब्ध प्रमाणका आधारमा अनुसन्धान अघि बढाइरहेको जनाएको छ।
घटनाले उठाएको ठूलो प्रश्न
गणेश नेपालीको मृत्यु केवल एउटा व्यक्तिगत दुर्घटना वा आत्मदाहको घटना मात्र नभई सार्वजनिक निकाय र सेवाग्राहीबीचको सम्बन्ध, सार्वजनिक पदमा रहेका कर्मचारीको व्यवहार तथा संवेदनशील परिस्थितिको व्यवस्थापनबारे गम्भीर बहसको विषय बनेको छ।
सार्वजनिक सेवामा नागरिकसँग गरिने व्यवहार कति जिम्मेवार र मानवीय हुनुपर्छ भन्ने प्रश्न यस घटनाले पुनः उठाएको छ।
अर्कोतर्फ घटनाको निष्पक्ष छानबिन, दोषी भए कानूनी कारबाही र पीडित परिवारलाई न्याय दिलाउने विषयमा सरकारको भूमिकाप्रति पनि चासो बढेको छ।
अब सरकार–परिवारबीचको वार्ताको निष्कर्ष, पोस्टमार्टम प्रतिवेदन तथा छानबिन समितिको अन्तिम प्रतिवेदनले यस घटनाको वास्तविक चित्र स्पष्ट पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
साथै, यस्ता घटना दोहोरिन नदिन सार्वजनिक सेवा प्रवाहको शैली, कर्मचारीको आचरण र जवाफदेहितासम्बन्धी नीतिमा सुधार आवश्यक रहेको आवाज पनि बलियो बन्दै गएको छ।
