२०८१ असार ३१ सोमवार | Monday, Jul 15 2024

३५ वर्षदेखि रोकिएको नित्यपूजा सुचारु गर्न बज्रबाराही मन्दिरमा महायज्ञ

Nabil Bank

मल्लकालीन इतिहास बोकेको ललितपुर गोदावरी–११ चापागाउँमा अवस्थित बज्रबाराही मन्दिरमा ३५ वर्षदेखि रोकिएको नित्यपूजा सुचारु गर्न महायज्ञ थालिएको छ ।

भाकल पूजा गरे चिताएको पुग्ने जनविश्वास रहेको मन्दिरमा करिब ३५ वर्ष अघिदेखि नित्यपूजा हुन सकेको छैन । बज्रबाराही आगंछेँ (देवघर) व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष वासुदेव कर्माचार्यका अनुसार बुबाबाजेले मन्दिरमा नित्यपूजा गर्दै आएका थिए ।

‘मन्दिरको आफ्नै गुठीको ७ रोपनी जग्गा र करिब २ रोपनी बगैंचा पनि थियो,’ कर्माचार्य भन्छन्, ‘ती जग्गा क–कसले खाए, कहाँ हरायो रु केही थाहा छैन । जग्गै नभएपछि आर्थिक अभावकै कारण नित्यपूजा हुन सकेन । अब अक्षयकोष स्थापना गरेर अगाडि बढ्ने योजना बनाएका छौं ।’

समितिले अक्षयकोष निर्माणकै लागि सोमबारदेखि आगामी ७ माघसम्म बज्रबाराही धार्मिक वनमा श्रीमद्भागवत सप्ताह ज्ञान महायज्ञ सुरु गरेको हो ।

सप्ताह ज्ञान महायज्ञ लगाएर उठेको रकमबाट कोष खडा गरी रोकिएको नित्यपूजालाई निरन्तरता दिने समिति सल्लाहकार विश्वनाथ न्यौपाने बताउ“छन् । ‘मन्दिरमा अक्षयकोष खडा गर्न सक्यौं भने पूजा एवं पुजारीका साथै आवश्यक सामग्री व्यवस्थापन गर्न सहज हुनेछ,’ उनी भन्छन् ।

आइतबार ललितपुर क्षेत्र नं। १ का सांसद उदयशमशेर राणा र ललितपुर क्षेत्र नं. २ का सांसद प्रेम महर्जनले सप्ताहको उद्घाटन गरेका हुुन् । उद्घाटनअघि बाजागाजासहित चापागाउँमा कलश यात्रा गरिएको थियो ।

उद्घाटनकै दिन बाग्मती प्रदेशसभा सदस्य रघुनाथ महर्जन र प्रेमभक्त महर्जनले महायज्ञ सफलताको कामना गरे । सांसद राणा, प्रदेशसभा सदस्य रघुनाथ र प्रेमभक्त तथा गोदावरी नगरप्रमुख गजेन्द्र महर्जनले झन्डै ७५ हजार सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाए ।

महायज्ञ आयोजना समिति सल्लाहकार डा। नारायणहरी गजुरेलले मन्दिरको स्रोत अभावमा पूजा रोकिनु सबैको चासोको विषय बन्नुपर्नेमा जोड दिए ।

तत्कालीन चापागाउँ गाविस अध्यक्ष एवं कालेश्वर संरक्षण सेवा समिति अध्यक्ष चरसुन्दर महर्जन परापूर्वकालदेखि चलिआएको कर्म रोकिनु ‘राम्रो संकेत नभएकाले सुचारु’ गर्नुपर्ने जरुरी औंल्याउँछन् ।

काठमाडौं उपत्यकाका चारमध्ये श्वेतबाराही, नीलबाराही, धुम्बाराहीका साथै बज्रबाराही पनि एक हो । यहाँ आएर देवी दर्शन गरे चिताएको पुग्ने र सुख शान्ति मिल्ने धार्मिक विश्वास छ । बज्रबाराही गजुरविहीन मन्दिरका रूपमा समेत प्रसिद्ध छ ।

बज्रबाराही देवी मन्दिर लगभग २० हेक्टर वनबीच रहेको छ । नेपाल संवत् ७१९ मा श्रीराजदेव मल्लले चापागाउँ आगंछेँमा देवी स्थापना गरेको इतिहास छ । पछि नेपाल संवत् ७८६ मा श्रीनिवास मल्लले देवीको मन्दिर निर्माण गरेको इतिहास देखिन्छ । समिति अध्यक्ष कर्माचार्यका अनुसार देवीको मन्दिर नेपाल संवत् ८५२ मा राजा विष्णु मल्लले मर्मतसम्भार गर्न लगाएका थिए ।

यस्तो छ किंवदन्ती

भक्तपुरका राजा नरेन्द्रदेव युद्धपछि चापागाउँ हुँदै घर फर्कंदा निकै रात परेछ । उनले बाटोमा पर्ने देवीको घरमा बास माग्न सिपाहीलाई पठाए छन् । तर, सिपाही डराएर राजा भएका ठाउँमा फर्किंदै ‘शिरमाथि देखि पाउ“सम्म सेतो कपडाले छोपिएको डरलाग्दो आकृतिमा सुतिरहेको छ, सरकार’ भनी सिपाहीले राजालाई सुनाएपछि राजा आफैं हेर्न भनी गएछन् ।

राजाले पनि पूरै शरीर सेतो कपडाले छोपेर सुतिरहेको देखेपछि उघारेर हेर्दा बज्रबाराही माताको प्रत्यक्ष दर्शन पाएछन् । देवीले दर्शन दिएपछि ‘मेरो यस्तै मूर्ति बनाएर चैत्र पूर्णिमाको दिन जात्रा चलाउनू’ भनी अलप भएपछि त्यसैनुसार मूर्ति र खट बनाएर जात्रा चलाइँदै आएको किंवदन्ती पाइन्छ ।

त्यस्तै, अर्को प्रचलित किंवदन्तीनुसार राजा श्रीनिवास मल्लले एकरात सपनामा आफ्नो दरबार ९पाटन मंगलबजारस्थित पुरानो राजदरबार०को मूलचोकमा अष्टमातृका देवी गणसहित नाचिरहेको देखे । यस्तो सपना’दयगत उनले बज्राचार्य कुलपाद र राजोपाध्याय मधुसूदनसित सरसल्लाह गरे ।

उनीहरूको सुझावनुसार राजाले अष्टमातृका नृत्य वर्षैपिच्छे नवरात्रीभर नचाउने व्यवस्था गरे । त्यही सपनापछि राजा श्रीनिवासले अष्टमातृका मन्दिर अर्थात् बज्रबाराही देवीको मूर्ति स्थापना, मन्दिर निर्माण गरेको र जात्रा चलाएको कथन छ ।

अन्य मन्दिरअघि साँढे राखिए पनि बज्रबाराहीमा भने राँगो राखिएको छ । गाउँघरमा गाईबस्तु ब्याएपछि पहिलो दूध ९बिगौती० यही मन्दिरमा चढाउनुपर्ने मान्यता छ ।

मन्दिरवरिपरि जातैपिच्छेका नौवटा शव जलाउने घाट छन् । बज्रबाराही मन्दिरमा हरेक वर्ष दशमीका दिन ठूलो मेलासमेत लाग्ने गर्छ ।

बज्रबाराही देवीको शक्तिका कारण दिनभर मन्दिर परिसरबाट बाहिर उडेर गएका पात साँझ परेपछि मन्दिरतर्फ हावाले उडाएर ल्याउने र मन्दिरको काठदाउरा काटेर घरायसी प्रयोजनमा प्रयोग गर्न नहुने स्थानीय बताउँछन् । बज्रबाराही जंगलमा विभिन्न जडिबुटी तथा वनस्पतिसमेत पाइन्छन् । यहाँ नेपालमै मात्र पाइने विश्वमै दुर्लभ मानिएको काँडेभ्याकुर चरा पनि पाइन्छ ।