काठमाण्डौ । सन् २०२६ को वसन्त ऋतुमा नेपालको हिमाल आरोहण सिजन सफलतापूर्वक सम्पन्न भएसँगै पर्यटन क्षेत्रले पुनः अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान आकर्षित गरेको छ।
सगरमाथासहित ३१ वटा हिमालमा भएको आरोहण गतिविधिले नेपाललाई साहसिक पर्यटनको विश्व प्रमुख गन्तव्यका रूपमा मजबुत बनाएको भएपनि यससँगै दिगोपन र व्यवस्थापनका चुनौती पनि उजागर भएका छन्।
पर्यटन विभागका अनुसार यस सिजनमा १ हजार १९५ आरोहीले अनुमति लिएर विभिन्न हिमालमा आरोहण गरेका छन्।
पर्यटन उद्योगका सरोकारवालाहरूले भने बढ्दो आरोही संख्या सकारात्मक संकेत भएपनि आधार शिविरको क्षमता, फोहोर व्यवस्थापन र सुरक्षा संरचनामा अझ सुधार आवश्यक रहेको बताएका छन्।
उनीहरूका अनुसार नेपालले अब “संख्या होइन, गुणस्तर” आधारित पर्यटन रणनीतिमा जोड दिनुपर्ने समय आएको छ।
देशगत रूपमा चीन, अमेरिका, भारत, जर्मनी, बेलायत र रसियाबाट धेरै आरोही आएका छन्, जसले नेपालको हिमाल पर्यटनमा विश्वव्यापी आकर्षण अझै बलियो रहेको देखाउँछ।
तर, पर्यटन विज्ञहरूका अनुसार उच्च खर्च गर्ने पर्यटक आकर्षित गर्न नसकिएसम्म अपेक्षित आर्थिक लाभ पूर्ण रूपमा लिन कठिन हुने देखिन्छ।
सगरमाथा क्षेत्रमा मात्र ५६ देशका ४९५ आरोही सहभागी भएपनि गाइड र सहयोगीसहित एक हजारभन्दा बढीले सफल आरोहण गरे।
यसले स्थानीय रोजगारी सिर्जना र पर्यटन अर्थतन्त्रमा सकारात्मक योगदान पुर्याए पनि तालिम, बीमा र सुरक्षाको पक्ष अझै कमजोर रहेको पर्यटन व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
यस सिजनमा कामिरिता शेर्पाको ३२औँ पटकको सगरमाथा आरोहण र लाक्पा शेर्पाको ११औँ सफल आरोहणले नेपालका हिमाल गाइडहरूको विश्वस्तरीय क्षमतालाई फेरि प्रमाणित गरेको छ।
पर्यटन क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार यस्तो उपलब्धिलाई संस्थागत क्षमता विकास र सुरक्षित पर्वतारोहण प्रणालीमा रूपान्तरण गर्न आवश्यक छ।
आर्थिक पक्षमा सरकारले १ अर्ब २६ करोड रुपैयाँभन्दा बढी राजस्व संकलन गरेको भएपनि पर्यटन क्षेत्रभित्र लाभ वितरण असमान रहेको टिप्पणी गरिएको छ।
स्थानीय समुदाय, पोर्टर र साना सेवा प्रदायकसम्म प्रत्यक्ष आर्थिक लाभ विस्तार गर्न अझ प्रभावकारी नीति आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।
समग्रमा, पर्यटन विज्ञहरूका अनुसार नेपालले अब हिमाल आरोहणलाई केवल साहसिक गतिविधि नभई दीगो, सुरक्षित र उच्च मूल्ययुक्त पर्यटन उत्पादनका रूपमा विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।
पूर्वाधार सुधार, वातावरण संरक्षण र प्रविधिमा आधारित व्यवस्थापन प्रणाली लागू गर्न सके नेपालले आगामी वर्षहरूमा हिमाल पर्यटनबाट अझ ठूलो आर्थिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय लाभ लिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
