म्याग्दी , म्याग्दी जिल्लामा जलविद्युत् विकासले नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको छ।
जिल्लाको अन्नपूर्ण गाउँपालिका–४ भालेबास क्षेत्रमा १८० मेगावाट क्षमताको कालीगण्डकी गर्ज जलविद्युत् आयोजना निर्माण कार्य औपचारिक रूपमा सुरु भएको छ।
आयोजनाले सोमबारदेखि विस्फोटक पदार्थ प्रयोग गर्दै सुरुङ खन्ने काम सुरु गरेको हो, जसलाई क्षेत्रीय ऊर्जा पूर्वाधार विस्तारको महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ।
कालीगण्डकी गर्ज हाइड्रोपावर प्रालिद्वारा प्रवर्द्धित यो आयोजना ‘रन अफ द रिभर’ प्रविधिमा आधारित छ।
आयोजनाको सुरुङ लम्बाइ करिब ५.६ किलोमिटर रहनेछ भने विद्युत् उत्पादन संरचनासहित बाँध, गेट र पावरहाउस चारवटा मुख्य स्थानबाट निर्माण अघि बढाइनेछ।
आयोजना निर्देशक रमण सिंहका अनुसार चार वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
सिभिल निर्माणको जिम्मा साउथ एसियन इन्फ्रास्ट्रक्चरले लिएको छ भने बाँध तथा विद्युत्गृह निर्माणस्थलमा आवश्यक पूर्वाधार निर्माण शुरु भइसकेको छ।
मुस्ताङको थासाङ गाउँपालिका–४ घाँसामा बाँध निर्माण तथा अन्नपूर्ण–४ घराप क्षेत्रमा विद्युत्गृह स्थापना गर्ने योजना रहेको छ।
आयोजनाअन्तर्गत एक किलोमिटर लामो पेनस्टक पाइपलाइन निर्माण गरिनेछ भने विद्युत्गृह र आउटलेटबीच करिब ४८० मिटर उचाइ अन्तर रहनेछ।
निर्माण क्षेत्रलाई जोड्ने आठ किलोमिटर पहुँच मार्ग पहिले नै तयार भइसकेको छ, साथै गाडपार क्षेत्रमा बेलिब्रिज जडानको तयारी पनि भइरहेको छ।
ऊर्जा आपूर्ति प्रणालीलाई राष्ट्रिय ग्रिडसँग जोड्न घरापदेखि दानासम्म २२० केभी क्षमताको एक किलोमिटर प्रसारण लाइन निर्माण गरिनेछ।
यसले आयोजनाबाट उत्पादन हुने विद्युत् सहज रूपमा केन्द्रीय प्रणालीमा आपूर्ति गर्न सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
करिब ४० अर्ब रुपैयाँ लागत अनुमान गरिएको यस परियोजनामा ग्लोबल आइएमई बैंकको नेतृत्वमा लक्ष्मी सनराइज, हिमालयन र प्रभु बैंकको लगानी रहनेछ।
आयोजनाका वरिष्ठ प्रबन्धक कृष्णदास श्रेष्ठका अनुसार प्रभावित स्थानीय बासिन्दालाई १० प्रतिशत सेयर स्वामित्व दिने व्यवस्था गरिएको छ, जसले स्थानीय सहभागिता र लाभ सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
स्थानीय तह र समुदायको सहभागितामा धार्मिक विधिपूर्वक पूजाआजा गरी आयोजना निर्माण शुभारम्भ गरिएको हो।
वडाध्यक्ष लोकबहादुर फगामीका अनुसार कालीगण्डकी गर्ज आयोजना म्याग्दीको अहिलेसम्मकै ठूलो जलविद्युत् परियोजना हो, जसले जिल्लाको आर्थिक रूपान्तरणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
यसअघि नै म्याग्दीमा १६२ मेगावाट बराबरका पाँच जलविद्युत् आयोजना सञ्चालनमा आइसकेका छन् भने थप दर्जनौं आयोजना निर्माण र तयारी चरणमा छन्।
यसले कालीगण्डकी करिडोरलाई राष्ट्रिय ऊर्जा उत्पादन केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने सम्भावना बढाएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो ठूला जलविद्युत् परियोजनाले ऊर्जा आत्मनिर्भरता, रोजगारी सिर्जना, स्थानीय पूर्वाधार विकास र लगानी विस्तारमा प्रत्यक्ष योगदान पुर्याउनेछ।
तर, साथसाथै वातावरणीय प्रभाव, पहिरो जोखिम र दीर्घकालीन दिगोपनका पक्षमा प्रभावकारी व्यवस्थापन आवश्यक हुने पनि उनीहरूको भनाइ छ।
समग्रमा, कालीगण्डकी गर्ज जलविद्युत् आयोजना म्याग्दी मात्र होइन, राष्ट्रिय ऊर्जा रणनीतिमा समेत महत्वपूर्ण परियोजना बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
